|
Vincent Van Gogh fæddist í
Hollandi 1853. Þar ólst hann upp við eðlilegar
aðstæður hjá foreldum sínum. Sextán
ára fór hann að vinna hjá þekktum
listaverkasala í Haag, þar se bróðir hans
Theo vann lengst af æfi sinnar.
Hann var mjög næmur á
félagslegar hræringar síns tíma og
tók nærri sér ýmis atvik sem hentu
hann í persónulega lífinu en þessi
næmi skýrir ef til vill flestar öfgarnar í
lífi hans. Eftir ástarsorg á unglingsárum
fékk hann trúarlegga köllun og fór sem
farandpredikari til anámahéraðs. Þar gekk
hann til starfa af eldmóði trúboðans. Þetta
er ef til vill hinn strangi undirbúningur að listrænni
köllun Van Gogh, sem hann gengur sían að með
sama ofsafengna ákafanum og í trúboðinu
áður.
Með kröftugum teikningum
af kolanámumönnunum og umhverfi þeirra hefst
listamannsferill hans fyrir alvöru. Hann leitar tilsagnar
hjá kunningja sínum og heldur síðan til
Brüssel þar sem hann vinnur með offorsi að
því að þjálfa sig enn frekar í
teikningunni.
Van Gogh var mikið listamannsefni
en féll ekki vel að beygja sig undir nokkurn aga eða
stunda nám við nokkra kennslustofnun. Hann varð
sjálfur að fullnuma sig, finna þá einu
leið sem dugði, sína leið til sáluhjálpar
fyrir nálð listgáfunnar. 1881 - 85 sökkvir
hann sér niður í verk norður-Evrópsku
meistaranna og helsur síðan til Parísar. Fljótlega
lýsast litirnir á litaspjaldi hans og hann fær
innblástur og kraft. Í verkum hans frá þessum
tíma er að finna forsmekkinn af því sem
síðar varð. Dvölin í París leysti
hann undan síðustu höftum raunsæis og öllum
tengslum við akademískar hefðir. Þar kynnist
hann hugmyndum Impressionista um ljós og liti og samræmi
í litum og seinna, í Arles, þykir hann hafa
náð hvað bestum tökum á Espressionismanum,
þegar litirnar flæða um léreftið, sterkir,
í kraftmiklum penslistrokum.
En úr þessu dregur
listamaðurinn sig æ meira inn í skel sína,
einangrar sig frá umheiminum, fer til Frakklands og endar
á sjúkrahúsi. Líf hans verður
óslitin prófraun, örbirgð, eymd og volæði.
Theo bróðir hans styður hann þó með
ráðum og dáð en tekst ekki að selja
myndir hans. Undarleg og ofsafengið viðbrögð
van Gogh við ýmsu er á daga hans drífur
sýna slæmt andlegt ástand hans og honum lyndir
ekki við vini sína né aðra og eftir eitt
rifrildið fyllist hann iðrun og í eins konar yfirbót
sker hann af sér annað eyrað með rakhníf,
pakkar það inn og fer með böggulinn að
hóruhúsi í borginni og biður fyrir það
sem gjöf til einnar stúlkunnar þar. Þessi
ofsafengna sjálfseyðingarhvöt samfara takmarkalausu
örlæti, eyðileggur heilsu hans og lífsþrek
og leiðir hann loks til örþrifaráða.
Þann 27. júlí
1890 fellur hann fyrir því ofviðri sem geisar
hið innra með honum sjálfum. Aleinn og hrjáður
á ökrunum sem hann hafði málað svo
oft, grípur hann til byssunnar til að slökkva
eigin lífsloga.
Um fáa málara síðari
tíma hafa skapast slíkar goðsagnir sem Vincent
van Gogh. Goðsagan byggir á umhleypingasamri æfi
hans og óstöðvandi leit fyrir líf sitt
og tilveru en hún villir fyrir þeim sem vilja skoða
í réttu ljósi einn forvitnilegasta og sannasta
fulltrúa nútíma málaralistar. Hann
var sannkallaður listamaður raunveruleikans.
Eftir van Gogh liggja mörg
meistarverk sem vert er að kynna sér nánar
Ýmsar myndir -- Sólblómin -- Starry Night
|