Vincent Van Gogh
Til baka

Vincent Van Gogh fæddist í Hollandi 1853. Þar ólst hann upp við eðlilegar aðstæður hjá foreldum sínum. Sextán ára fór hann að vinna hjá þekktum listaverkasala í Haag, þar se bróðir hans Theo vann lengst af æfi sinnar.

Hann var mjög næmur á félagslegar hræringar síns tíma og tók nærri sér ýmis atvik sem hentu hann í persónulega lífinu en þessi næmi skýrir ef til vill flestar öfgarnar í lífi hans. Eftir ástarsorg á unglingsárum fékk hann trúarlegga köllun og fór sem farandpredikari til anámahéraðs. Þar gekk hann til starfa af eldmóði trúboðans. Þetta er ef til vill hinn strangi undirbúningur að listrænni köllun Van Gogh, sem hann gengur sían að með sama ofsafengna ákafanum og í trúboðinu áður.

Með kröftugum teikningum af kolanámumönnunum og umhverfi þeirra hefst listamannsferill hans fyrir alvöru. Hann leitar tilsagnar hjá kunningja sínum og heldur síðan til Brüssel þar sem hann vinnur með offorsi að því að þjálfa sig enn frekar í teikningunni.

Van Gogh var mikið listamannsefni en féll ekki vel að beygja sig undir nokkurn aga eða stunda nám við nokkra kennslustofnun. Hann varð sjálfur að fullnuma sig, finna þá einu leið sem dugði, sína leið til sáluhjálpar fyrir nálð listgáfunnar. 1881 - 85 sökkvir hann sér niður í verk norður-Evrópsku meistaranna og helsur síðan til Parísar. Fljótlega lýsast litirnir á litaspjaldi hans og hann fær innblástur og kraft. Í verkum hans frá þessum tíma er að finna forsmekkinn af því sem síðar varð. Dvölin í París leysti hann undan síðustu höftum raunsæis og öllum tengslum við akademískar hefðir. Þar kynnist hann hugmyndum Impressionista um ljós og liti og samræmi í litum og seinna, í Arles, þykir hann hafa náð hvað bestum tökum á Espressionismanum, þegar litirnar flæða um léreftið, sterkir, í kraftmiklum penslistrokum.

En úr þessu dregur listamaðurinn sig æ meira inn í skel sína, einangrar sig frá umheiminum, fer til Frakklands og endar á sjúkrahúsi. Líf hans verður óslitin prófraun, örbirgð, eymd og volæði. Theo bróðir hans styður hann þó með ráðum og dáð en tekst ekki að selja myndir hans. Undarleg og ofsafengið viðbrögð van Gogh við ýmsu er á daga hans drífur sýna slæmt andlegt ástand hans og honum lyndir ekki við vini sína né aðra og eftir eitt rifrildið fyllist hann iðrun og í eins konar yfirbót sker hann af sér annað eyrað með rakhníf, pakkar það inn og fer með böggulinn að hóruhúsi í borginni og biður fyrir það sem gjöf til einnar stúlkunnar þar. Þessi ofsafengna sjálfseyðingarhvöt samfara takmarkalausu örlæti, eyðileggur heilsu hans og lífsþrek og leiðir hann loks til örþrifaráða.

Þann 27. júlí 1890 fellur hann fyrir því ofviðri sem geisar hið innra með honum sjálfum. Aleinn og hrjáður á ökrunum sem hann hafði málað svo oft, grípur hann til byssunnar til að slökkva eigin lífsloga.

Um fáa málara síðari tíma hafa skapast slíkar goðsagnir sem Vincent van Gogh. Goðsagan byggir á umhleypingasamri æfi hans og óstöðvandi leit fyrir líf sitt og tilveru en hún villir fyrir þeim sem vilja skoða í réttu ljósi einn forvitnilegasta og sannasta fulltrúa nútíma málaralistar. Hann var sannkallaður listamaður raunveruleikans.

Eftir van Gogh liggja mörg meistarverk sem vert er að kynna sér nánar
Ýmsar myndir -- Sólblómin -- Starry Night

Síðast uppfært 2-06-2001
© Aðalbjörg María Ólafsdóttir