|
Á millistríðsárunum
átti sér stað uppreisn gegn hefðbundinni
byggingarlist samfara breytingum í myndlistinni, og nútíma
byggingarlist ruddi sér til rúms. Menn voru duglegir
að koma djörfum hugmyndum í framkvæmd og
könnuðu möguleika eins konar strengjasteypu, byggðu
skýjakljúfa og notuðu gler í útveggi.
Þó nútíma
byggingarlist ræki mið af stílbrigðum myndistar
valdi hún sér afmarkað svið og byggði
að mestu á hollenska Nýforminu. Frumkvöðlar
þeirrar stefnu voru hollenskir arkitektar og áhugahópur
í keing um tímariðið De Stijl, sem vann
að hönnun bygginganna sem sjálfstæðu
þrívíðu myndlistarverki. Hugmyndirnar
bárust fljótt til Þýskalands og til
varð hinn eiginlegi Functionalismi í kring um Bauhaus-skólann.
Formið á að fylgja nutjagildinu sögðu
þeir í andstöðu við sjónarmið
19. aldarinnar - sveigja skyldi til nútímans. Vegna
nytjalisthefðar snéru þeir sér að
innviðunum því húsið skyldi vera starfvettvangur
fólks. Tilgangur byggingarinnar skyldi fyrst kannaður
og skelin síðan hönnuð utan á hann.
Í fyrstu horfði nytjastefnan einhliða á
nytjagildið. Enginn hlutur gat haft nytjagildi nema vera vinkilréttur
og fegurð var einungil fólgin í ferköntuðu
formi og einfaldleika.
Á síðari árum
hefur orðið breyting á þessu og nútíma
byggingarlist fengið meiri fjölbreytni og tilbrigði
í sveigðum línum og hvolfum og nálgast
í síauknum möguleikum frjálsa mótun
myndlistar. Þá vex þeirri stefnu mjög
fylgi að bygging eigi að vaxa lífrænt upp
úr umhverfi sínu, miða skuli við veðráttu
og byggingin falli inn í náttúruna.
Saga nútíma byggingalistar
er saga tiltölulega fárra hugmyndaríkra manna
sem gerðu djarfa uppreisn gegn rótfrónum skólafræðum.
Frá þessum miklu meisturum eru flestar nýungar
komnar.
Einn af elstu og frægustu
arkitektunum er Bandaríkjamaðurinn Frank Lloyd Wright.
Hann var ekki virtur af samtíð sinni heldur misskilinn
og skorti verkefni. Það er ekki fyrr en á síðari
árum að verk hans eru metin að verðleikum.
Margir telja að Wright hafi verið mestur allra húsameistara
nútímans, fulltrúi sjálfstæðrar
sköpunar sem lætur ekki hefta sig í nein reglustikufræði.
Margir fleiri listamenn áttu
þátt í framþróun byggingalistarinnar
s.s. .....
|