Bruegel
Til baka
Pieter Bruegel fæddist í Hollandi 1525. Sagan segir að hann hafi verið munaðarlaus og snemma farið á flakk út á þjóðvegina. Hann var glaðvær og kallaður Káti-Pétur af vinum sínum. Hann hóf nám hjá málarameistara og var um leið vikadrengur og barnfóstra fyrir hann. Um 1550 öðlast hann sveinsréttindi og er tekinn sem fullgildur bróðir í gildi heilags Lúkasar í Antwerpen og þar með mátti hann nota eigið listamannsnafn, setja upp verkstofu og ráða ferðum sínum.

Hollensk list horfði á þessum tíma til Ítalíu, vöggu Endurreisnarinnar, og héldu margir ungir listamenn þangað til að kynna sér list ítölsku meistaranna og vorið 1551 fer Bruegel suður á bóginn. Hann virðist þó ekki hafa verið þar lengi en þegar hann kemur heim aftur vinnur hann í fyrstu að teikningum sem koparstungumeistari í Antwerpan gefur út. Því næst vinnur hann myndir eftir málsháttum, sem er kjörin leið til að skyggnast á bak við tjöldin, því þar er reynsla kynslóða dregin saman í einn kjarna. Myndin "Blindur leiðir blindan" er ein þeirra þar sem blindingjarnir, í búningum hinna ýmsu stétta leiða hver annan í blindni og liggja brátt allir í einni kös. Blinda fólkið í myndum Bruegel á enga sína líka. Bruegel málar hvern málsháttinn af öðrum og sýnir í myndunum breyskleika mannsins. 27 ára er Bruegel orðinn fullveðja listamaður og búinn að finna sér farveg fyrir listsköpun sína. Hann flyst nú til Brüssel og málar lífið eins og það var í kring um hann - þar sem aftökusveitir, gráar fyrir járnum, fóru um héruð Hollands og bældu niður hverja hreyfingu fólksins. Hann fór um sveitir landsins til að sjá lífið eigin augum, bændurna á hátíðum og brúðkaupum. Þar veitti hann athygli hátterni fólksins, hvernig það drakk og dansaði og færði það svo yfir á léreftið hjá sér.

Ólíkt list 16. aldar sem var öprum þræði trúarleg, list kirkju og auðstéttar, dunar dansinn í bændamyndunum feimnislaust. Þykk vaðmálspils kvennanna sveiflast um bústnar lendar og karlarnir bústnir og vel kýldir. Í málverkum Bruegel er alltaf þessi dreifing efnisins. Frásögninni er ekki þrýst að áhorfandanum heldur verður áhorfandinn að nema allan margbreytileikann. Þó mikið sé um að vera, fjöldi fólks og fénaðar, verður þó aldrei nein ringulreið á myndfletinum. Myndbyggingin er einföld í aðalatriðum en mörg smáatriði í kring eru látin undirstrika hana.

Bruegel er líklega fyrsti málari Evrópu sem málar landslag í snjó. Í þeim myndum er um að ræða innlifun þess hugblæs sem snjórinn færir með sér.

Myndir Bruegel túlka veraldlega hluti, það góða og áþreifanlega. Hann er maður hins nýja tíma, siðbótar og upplýsingaaldar og má því með réttu kalla hann fréttamann síns tíma.

Bruegel gerði margar myndir sem gaman er að skoða.

 

Síðast uppfært 2-06-2001
© Aðalbjörg María Ólafsdóttir